Abhazya Bilimler Akademisi (ABA) Başkanlık Divanı’nın 10 Haziran’da gerçekleştirdiği toplantıda yapılan gizli oylama sonucunda, Akademisyen Viyaçeslav Çirikba oy birliğiyle Stratejik Araştırmalar ve Uluslararası İlişkiler Enstitüsü Direktörlüğüne seçildi.
ABA Başkanı Zurab Capua, tanınmış bir bilim insanı olan Çirikba’nın uzun süre Abhazya Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığına bağlı Stratejik Araştırmalar Merkezi’ni yönettiğini hatırlatarak, bu süreçte edinilen köklü tecrübenin akademinin yeni enstitüsüne büyük katkı sağlayacağını vurguladı. Viyaçeslav Çirikba ise meslektaşlarına güvenleri ve destekleri için teşekkür ederek, “Ülkemizde profesyonel bir uzmanlar topluluğu oluştu. Üzerimizdeki sorumluluğun farkındayız ve stratejik çalışmalarımız ile tavsiyelerimizle devletimize fayda sağlamak için gayret göstereceğiz” dedi.
Toplantıda, 2026 yılı Bilim Altın Madalyası’na layık görülen iki isim de gizli oylamayla netleşti. Doğa bilimleri alanındaki madalya, “botaniğin efsanesi” olarak nitelendirilen ünlü botanikçi ve ormancılık uzmanı, Biyolojik Bilimler Doktoru Akademisyen Sergey Bebia’ya verildi. İnsani bilimler alanında ise madalyanın sahibi; folklor uzmanı, şair, edebiyat eleştirmeni ve Dzigdizaria Devlet Ödülü sahibi Akademisyen Valentin Kogonia oldu. Ödüller, 30 Ekim Abhazya Bilim Günü’nde takdim edilecek.
Devlet Dil Kanunu ve “Ubıhça” Uyarısı
Akademisyenler ayrıca, 2027 yılında yapılması planlanan parlamento seçimleri öncesinde kamuoyunda geniş yankı bulan Devlet Dil Kanunu maddelerini de masaya yatırdı. Kanuna göre 1 Ocak 2027’den itibaren milletvekili adaylarının Abhazca bilmesi zorunlu hale gelecek.
2007 yılında kabul edilen kanunun işleyişinin sürekli sekteye uğradığını ve yürürlük tarihlerinin defalarca ertelendiğini belirten akademi üyeleri, mevcut durumdan duydukları endişeyi dile getirdiler. Parlamentoda ve hükümet toplantılarında Abhazca konuşulması zorunluluğunun normal şartlarda 2010’da, tüm devlet memurları için ise 2015’te başlamış olması gerektiği hatırlatıldı.
Yasa hükümlerinin tam anlamıyla uygulanmadığını kaydeden akademisyenler, Abhazya’da devlet makamına aday olan bir Abhaz’a anadilini bilmesi gerektiğinin kanun maddesiyle hatırlatılmak zorunda kalınmasını dramatik bir durum olarak nitelendirdi. Dilin korunması meselesinin sadece seçim dönemlerinde değil, devlet ölçeğinde sistematik bir politika olarak ele alınması gerektiği vurgulandı.
Akademisyen-Sekreter Valentin Kogonia, modern insanın pratik fayda odaklı hareket ettiğini, bu nedenle Abhazcanın prestijinin artırılması ve dili bilmenin kariyer ile profesyonel yükselişte net avantajlar sağlayacak koşullara bağlanması gerektiğini ifade etti. Dilbilimci Viyaçeslav Çirikba ise çarpıcı bir uyarıda bulunarak, meselenin uluslararası iyi örnekler dikkate alınarak, “devrimsel değil, yetkin ve profesyonel adımlarla” çözülmemesi halinde Abhazcanın da Ubıhça gibi yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalacağını öngördü.
Sohum Dendra Parkı İçin Suç Duyurusu Kararı
ABA Botanik Enstitüsü Direktörü Eduard Gubaz toplantıda söz alarak, Sohum’daki Vvedenskiy Caddesi sakinlerinin, koruma altındaki Dendra Park (Ağaç Parkı) arazisinin bir kısmının özel bir otel inşaatı için işgal edilmesine karşı yardım talep ettiğini bildirdi. Gubaz, parktaki benzersiz subtropikal ağaç koleksiyonunun sadece Abhazya’da değil, dünya genelinde eşsiz bir kültürel miras olduğunu belirterek akademiden destek istedi.
Arazideki kaçak inşaat faaliyetlerini ve parka dökülen mıcırları değerlendiren Bilimler Akademisi üyeleri, durumun bilimin ve devletin çıkarlarıyla açıkça çeliştiğini ifade etti. Başkanlık Divanı, Botanik Enstitüsü’ne acilen prokurörlüğe (savcılığa) suç duyurusunda bulunması yönünde karar çıkarırken, Bakanlar Kurulu’na da konuya ilişkin resmi bir yazı gönderilmesini kararlaştırdı.
Toplantıda son olarak, 2026/2027 eğitim-öğretim yılı için akademinin lisansüstü eğitim (aspirantura) kontenjanları onaylandı ve Rusya Bilimler Akademisi Sibirya Şubesi ile yürütülecek bilimsel iş birliği önerileri karara bağlandı.
* Kaynak: Apsnypress 11.06.2026
Haberde adı geçen yeni direktör Viyaçeslav Çirikba, geçmişte Dışişleri Bakanlığı da yapmış dünyaca ünlü bir dilbilimcidir. Çirikba’nın dikkat çektiği Ubıhça, 1864 sürgünüyle Anadolu’ya gelen ve bu dilin son konuşucusu Tevfik Esenç’in 1992’deki vefatıyla tamamen yok olan bir Kafkas dilidir; akademi bu örnekle asimilasyon tehlikesine vurgu yapmaktadır. Koruma altındaki tarihi Sohum Dendra Parkı ise 19. yüzyıldan kalma dünyaca ünlü bir botanik mirası olduğundan, üzerindeki turistik otel yapılaşması toplumda büyük tepki toplamaktadır.