Abhazya Beşeri Araştırmalar Enstitüsü (АбИГИ), Abhaz bilim ve kültür dünyasına damga vuran öncü bilim insanı, düşünür ve şair Ömer Bayram-ıpha Beygua’ya adanan özel bir anma programına ev sahipliği yaptı. Akademik camianın, bilim insanlarının ve Beygua’nın öz yeğeninin katılımıyla gerçekleşen etkinlik duygu dolu anlara sahne oldu.
Programın açılış konuşmasını yapan АбИГИ Direktörü Arda Aşuba, katılımcıları yaklaşan Abhazya Halkının Zafer Bayramı vesilesiyle tebrik ederek başladığı konuşmasında, Ömer Beygua’nın zorluklarla dolu yaşam öyküsüne ve Abhaz bilimine sunduğu değerli katkılara dikkat çekti. Aşuba, ABİGİ ile Geri Dönüş Devlet Komitesi iş birliğinde düzenlenen bu anma akşamının; Abhaz dili, mitolojisi, folkloru ve tarihi açısından temel taş niteliği taşıyan büyük bir mirasa saygı duruşu olduğunu ifade etti.
Etkinlikte söz alan yazar Anzor Mukba, Beygua ailesinin köklerinin Abjakva bölgesine dayandığını hatırlatarak, Ömer Beygua’nın ata toprağına ilk ayak bastığı anı aktardı: “Gemi Sohum Limanı’na yanaşıp karaya çıktığında, kimseyle selamlaşmadan doğrudan dizlerinin üzerine çökerek atalarının toprağını öptü.” Mukba, bu tarihi ziyaretin Ömer Beygua için ömür boyu tükenmeyecek bir ilham kaynağına dönüştüğünü ve kendisinin de İstanbul’da merhumun evine dört kez konuk olduğunu dile getirdi.
Abhaz Devlet Üniversitesi Abhaz Edebiyatı Kürsüsü Öğretim Görevlisi Oktay Çkotua ise Beygua’nın bilimsel yolculuğundaki kararlılığa dikkat çekti. Çkotua, çocuk yaşta sürgünün ağır yükünü taşıyıp ardından Abhaz edebiyatının öncülerinden olan Dmitriy Gulia gibi, Ömer Beygua’nın da sürgünde yetişip anavatanın bilimsel mirasına çok önemli bir katkı sağladığını belirtti. Çkotua, Beygua’nın geride bıraktığı eserleri Abhazcaya kazandırırken ve onun hazırladığı sözlükten yararlanırken bu büyük değerin önemini her defasında yeniden gördüğünü, ana dilinde kalıcılaşan eserlerin asla unutulmayacağını vurguladı.
Yazar ve şair Gennadiy Alamiya da konuşmasında, Ömer Beygua’nın araştırma ve eserleriyle Abhazya’nın adını uluslararası alanda duyurduğunu ve ufuk açıcı çalışmaları sayesinde Abhaz kimliğinin sesini tüm dünyaya işittirdiğini kaydetti. Etnograf ve dil bilimci Alina Açba ise Beygua’nın hayatı ve bilimsel çalışmaları üzerine kapsamlı bir sunum yaptı.
Programda ayrıca, Ömer Beygua’nın bilimsel mirasının derlenip incelenmesine ömrünü adayan Mahinur Papba’nın büyük katkıları özel olarak anıldı. Henüz 17 yaşındayken Beygua ile tanışıp ömrünün sonuna kadar onun en yakın öğrencisi ve yardımcısı olan Papba’nın, bu büyük bilimsel birikimi Türkçe kaynaklardan Abhazcaya kazandırarak geleceğe taşıdığı vurgulandı.
1901-2001 yılları arasında yaşayan Ömer Beygua; tarihçi, etnograf, dil bilimci, folklorcu, şair ve toplum önderi kimliğiyle Türkiye’deki Abhaz diasporasının en önemli manevi liderlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Mesleği mühendislik olmasına rağmen 80 yılı aşkın süren araştırmacılık yaşamını Abhaz-Adıge halklarının kültürel geçmişine, mitolojisine ve dil yapısına adayan Beygua, Topkapı Sarayı başta olmak üzere Osmanlı arşivlerinde Kafkasya’ya dair çok değerli belgeleri gün yüzüne çıkarmıştır. Ubıhlar çalışması ve İstanbul’dan Bir Abhaz’ın Sesi adlı şiir kitabı gibi temel kaynakların yazarı olan bilge isim, D. İ. Gulia Abhazya Devlet Ödülü sahibidir.
*Kaynak: Apsnypress 29 Eylül 2026
[EDİTÖRDEN]
Diasporada doğup büyüyerek köklerinden kopmadan, imkânsızlıklar içerisinde Topkapı Sarayı arşivlerinden Abhaz-Adıge tarihini büyük bir sabırla çıkaran Ömer Beygua, sürgün tarihinin en parlak isimlerinden biridir. Sadece bir araştırmacı değil, aynı zamanda Abhaz dilinin ve mitolojisinin değerlerini gün yüzüne çıkaran büyük bir değer olan Beygua’nın mirasını genç kuşaklara aktaran kültür emekçilerini ve bu anlamlı anma gecesini organize eden kurumlarımızı kutluyoruz.
* Kaynak: Apsnypress 13.07.2026
[EDİTÖRDEN]