Sohum’da toplam 13,7 hektarlık alanı kapsayan ve modern mühendislik çözümleriyle maliyeti 2,5 milyar rubleyi aşan tarihi Dioskuria Sahil Şeridi yenileme projesi tamamlanarak görkemli bir törenle hizmete açıldı. Rusya Federasyonu bölgeleriyle yürütülen stratejik ortaklığın en prestijli meyvesi olan 1920 metre uzunluğundaki sahil şeridinin açılışı; devlet erkanı, uluslararası misafirler ve genç nesilleri bir araya getiren tarihi anlara sahne oldu.
Açılış törenine Abhazya Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Badra Gunba, Rusya Devlet Başkanlığı İdaresi Başkan Birinci Yardımcısı Sergey Kiriyenko, Tataristan Cumhuriyeti Reisi Rustam Minnihanov, Başkurdistan Cumhuriyeti Başbakanı Andrey Nazarov, Parlamentonun Yasama Meclisi (Aşuba) Başkanı Laşa Aşuba, Sohum Belediye Başkanı Timur Agrba ile yüklenici firma temsilcileri katıldı.
Devlet Erkanının Hitapları ve Tarihi Temeller
Törende halka hitap eden Cumhurbaşkanı Badra Gunba, “Bugün, başkentimizin en gözde mekanlarından biri olan sahil şeridimizin ölçekli rekonstrüksiyonunun tamamlanışına, yani tarihi bir olaya tanıklık ediyoruz. Başlangıçta takvim sürelerine dair eleştiriler ve şüpheler vardı ancak bugün tüm grafiklerin tuttuğunu, her şeyin asırlarca yaşayacak kalitede yapıldığını görüyoruz” dedi. Projenin mimarı olan ve Sohum doğumlu Sergey Kiriyenko’ya şahsı ve Abhazya halkı adına özel olarak teşekkür eden Gunba, ayrıca Abhazya Ulusal Kurtuluş Savaşı döneminde ülkeye tıbbi kadro, ilaç ve temel insani yardımlarla destek olan kardeş cumhuriyetler Tataristan ve Başkurdistan’ın bu asil duruşunun, geçmişte Vladislav Ardzinba, Mintimer Şaymiyev ve Murtaza Rahimov tarafından atılan dostluk temelleri üzerinde bugün daha da güçlendiğini vurguladı.
Törenin ardından basın mensuplarına açıklamalarda bulunan Rusya Devlet Başkanlığı İdaresi Başkan Birinci Yardımcısı Sergey Kiriyenko ise projenin stratejik ve duygusal önemine dikkat çekti. Sohum sahilinin çocukluğundan beri kendisi için Karadeniz’in en güzel sahili olduğunu belirten Kiriyenko, şu ifadeleri kullandı:
“Geçtiğimiz yıl bu sahilde yürürken, burayı o harap halde görmek canımı acıtmıştı ve açıkçası utanç duymuştum. Bugün ortaya konan sonuç ise tam bir gurur vesilesidir. Bu proje sadece gelecek nesillere bırakılan bir miras değil, aynı zamanda Abhazya ve Rusya arasındaki sarsılmaz bağların en somut kanıtıdır. Rusya ile Abhazya arasındaki stratejik ortaklık ve kardeşlik ilişkilerinde biz her zaman sözümüzü tutarız. Sorumluluk aldık ve işin doğası gereği hacimler büyüyüp masraflar artsa da sözümüzü tam anlamıyla yerine getirdik. İnşaatçıların gözündeki gurur, Abhazya vatandaşlarınınkinden az değil.”
Turizmin Abhazya ekonomisinin en hayati damarlarından biri olduğunu hatırlatan Kiriyenko, başkent sahilinin cazibesinin artmasının doğrudan istihdam yaratacağını, bütçe gelirlerini büyüteceğini ve sosyal harcamalara yansıyacağını belirterek burayı tüm ülke için “merkezi bir büyüme noktası” olarak tanımladı. Sahilin yaşayan bir alan olması gerektiğini vurgulayan Kiriyenko, Abhazya yönetiminin ve belediyenin sahil şeridi için özel bir direktörlük kurma kararını çok doğru bulduğunu, yerel işletmelerin ve sanat topluluklarının katkısıyla bu alanın kültürel etkinliklerle doldurulması gerektiğini ifade etti.
Arkeolojik Keşifler ve “Kayıp Zaman” İddiası
Yenileme çalışmaları, başlangıçta öngörülmeyen ancak ülkenin köklü tarihine ışık tutan büyük bir arkeolojik keşfe de zemin hazırladı. Proje tasarlanırken sadece tarihi silueti ihya etmeyi amaçladıklarını belirten Sergey Kiriyenko, Sohum Kalesi (Dioskuria / Sebastopolis) yakınlarındaki kazılarda yaşanan renkli bir diyaloğu esprili bir dille paylaştı:
“Arkeologlar sahaya girip derine indikçe inanılmaz şeyler ortaya çıktı. Her kazıda benzersiz eserler buldukları için artık ne zaman duracaklarını tahmin etmek zor. Aslında arkeologlarla bir iddiaya girmiştim. Çalışmaları bir ayda bitireceklerini söylemişlerdi, sonra bu süreyi üçe uzattık. Süre konusunda iddiayı ben kazandım ve onlar da yenilgiyi kabul etti. Kazananın hakkı olarak kendilerinden bir ricada bulundum: Yıl sonuna kadar restorasyonu tamamlanacak olan Abhaz Müzik Evi’nin müzikal enstrümanlar sergisine konulmak üzere, arkeolojik açıdan en değerlisi olmasa bile bu kazılardan sembolik bir antik buluntuyu müzeye bağışlamalarını istedim.”
Uzmanların muazzam bir iş çıkardığını ekleyen Kiriyenko, bu keşiflerin Abhazya halkının kendi kadim tarihini daha derinden anlaması ve ülkeye gelen milyonlarca turistin nasıl muazzam bir mirasa dokunduklarını fark ederek bu topraklara saygı duyması açısından kritik önemde olduğunu vurguladı.
Geleceğe Köprü: 2071 Yılına Zaman Kapsülü
Törenin en anlamlı anlarından biri, sahil şeridine yerleştirilen “Zaman Kapsülü” oldu. Sohum’daki 16 okuldan, eğitim yolculuğunun başı ve sonunu simgeleyen ikişer öğrencinin (birinci sınıf ve mezunlar) katılımıyla hazırlanan kapsül, 2026 yılından 2510 yaşındaki başkentin gelecekteki sakinlerine, yani tam 45 yıl sonrasına (2071 yılına) mesaj taşıyor.
A.S. Puşkin 2 No’lu Ortaokulu öğretmeni Ekaterina Galkina, bu kapsülün halklar arasındaki ortak değerlerin, eğitime ve barışa olan inancın bir simgesi olduğunu belirtirken; aynı okulun 11. sınıf öğrencisi Nikita Çanba ise konuşmasında, “Abhazya özgürlüğe giden zorlu bir yoldan geçti. Bugün kurucu liderlerimiz Vladislav Ardzinba ve Sergey Bagapş’ın mirasını saygıyla anıyoruz. İnanıyorum ki 45 yıl sonra bu kapsül açıldığında Abhazya, Karadeniz bölgesinin entelektüel ve ekolojik merkezi, güçlü bir devlet olacaktır” sözleriyle gençliğin vizyonunu ortaya koydu. Tarihi belge; Cumhurbaşkanı Gunba, Sergey Kiriyenko ve Belediye Başkanı Timur Agrba tarafından imzalanarak kapsüle yerleştirildi.
Rakamlarla Dioskuria: Teknik Altyapı ve Malzeme Detayları
Sohum Belediyesi Başkan Yardımcısı Konstantin Tarba’nın basın turunda paylaştığı verilere göre, sahilin tarihi mimari karakterini korumak adına tüm ögeler arşiv fotoğraflarından aslına uygun çalışıldı. Projede öne çıkan teknik veriler şu şekildedir:
- Mimari ve Aydınlatma: Sahil boyunca 153 adet beton kaide (baba) restore edildi, yürüyüş hattına 74 adet stela tipi modern aydınlatma direği yerleştirildi. Özgün deniz koruma çitlerine sadık kalınarak 407 metrelik korkuluk (balustrad) tamamen yenilendi.
- Granit İmalatları: Toplam uzunluğu 1268 metreyi bulan granit oturma grubu için 1142 metreküp granit blok ile 571 metreküp işlenmiş mimari eleman (sütun, korkuluk, küpeşte) kullanıldı. Toplam ağırlığı 1542 tonu bulan bu hazır malzemeler 77 ağır vasıtayla, şantiyeye getirilen 3083 ton ham granit blok ise 154 tırla taşındı.
Penguen ve Dem Kafeleri Arasında Altyapı ve Çevre Düzenlemesi
İnşaat yüklenicisi “M-Development” firmasının temsilcisi Andrey Agrba, projenin en karmaşık etabının “Penguen” ile “Dem” kafeleri arasındaki 3200 metrekarelik alan olduğunu belirtti. 2 bin metreküpten fazla hafriyatın çıkarıldığı ve 1200 metrelik eski parapetin söküldüğü alanda, altından çıkan tamamen çürümüş mühendislik ağları yenilendi. Bu kapsamda 8 kontrol bacası değiştirildi, 2 bin metre kablo kanalı döşendi ve 2 bin metreyi aşkın elektrik şebekesi sıfırlandı.
Zemin açıldığında antik kale surlarının kalıntılarına rastlanması üzerine inşaat durdurularak arkeolojik çalışmalara öncelik verilmişti. Kazı süreleri uzatılan Abhaz ve Moskovalı uzmanlar, Sohum Kalesi’nin tarihi siluetini koruyacak ortak bir çevre düzenleme projesi hazırlayacak. Sökülen eski kalker taşları da kale duvarı boyunca yapılacak parapet kaplamalarında yeniden kullanılacak. Vatandaşların mağdur olmaması adına alana 160 metrekarelik geçici metal köprü, 200 metrekarelik seyir terasları/rampalar inşa edildi ve geçici güzergah için 500 metrekare parke taşı döşendi. Ayrıca önümüzdeki birkaç ay içinde, projenin peyzaj ayağı olarak park alanlarının tamamen bitirilmesi, büyük ölçekli bir ağaçlandırma ve çevre düzenlemesi hamlesinin tamamlanması planlanıyor.
Destek Veren Bölgelere Şükran Plaketleri
Sahil şeridinin farklı etaplarının restorasyonunu üstlenen, 1990’lı yıllardaki savaş döneminde de gerek gönüllüleriyle gerekse insani yardımlarıyla Abhazya’nın varlık mücadelesine destek veren Rusya Federasyonu bölgelerine, liderlerine (Tataristan Reisi Rustam Minnihanov, Başkurdistan Başkanı Radiy Habirov ve Nijniy Novgorod Valisi Gleb Nikitin) ve yerel işletmelere şükran nişanesi olarak alana anıt plaketler yerleştirildi:
- Nijniy Novgorod: Sohum’un kardeş şehri, Muhacirler Sahil Şeridi’ndeki büyük ölçekli sanatsal ve mimari aydınlatma projesini üstlendi. Ünlü Kolonad (Sütunlu Giriş), okaliptüs caddesi ve Sohum Kalesi bu kapsamda ışıklandırıldı.
- Başkurdistan Cumhuriyeti: “DEM” ile “Sinaya Ptitsa” kafeleri arasındaki etabı üstlenen bölge adına, alanda kullanılan 153 adet baba, 14 vazo, 407 metre balustrad ve 1268 metre bankı üreten “Başkirskiye Samotsvety” şirketine ve Başkurdistan halkına hitaben “Sohum şehri sakinlerinden, sahil şeridinin restorasyonuna katkılarından dolayı Başkurdistan Cumhuriyeti’ne (Rusya Federasyonu) şükranla” yazılı teşekkür plaketi açıldı. Bu etapta ayrıca 7400 metrekare granit taş döşenip 1037,5 metreküp beton döküldü, 75 adet aydınlatma direği dikildi.
- Tataristan Cumhuriyeti: “Sinaya Ptitsa” kafesinden Mayak (Deniz Feneri) sapağına kadar olan etabı fonlayan ve bölgeye 6130 metrekare parke taşı, 667 metrekare inci çakılı, 29 granit stela, 59 kaide, 4 dekoratif vazo ve 640 metrelik bank kazandıran Tataristan halkı adına da benzer bir teşekkür plaketi açıldı. Kiriyenko, Tataristan ve Başkurdistan gibi yüksek gelişmişlik düzeyine sahip bu bölgelerin kendi topraklarında yürüttükleri devasa projelere rağmen, tüm imkanlarını ve ruhlarını Sohum sahili için seferber ettiklerini vurguladı.
- Sohum Havalimanı: Meçhul Asker Anıtı bölgesindeki park alanı, “Altyapı Geliştirme” (Infrastrukturnoye Razvitiye) şirketi ile V.G. Ardzinba’nın adını taşıyan Sohum Uluslararası Havalimanı ortaklığıyla yenilendi. Buraya da kent sakinlerinin firmaların çalışanlarına yönelik şükran sözlerinin yer aldığı bir anıt işlendi.
* Kaynak: Apsnypress 03-10.07.2026
[EDİTÖRDEN]
Sohum’un kalbi niteliğindeki Dioskuria Sahil Şeridi’nin yenilenmesi süreci; kentsel altyapının modernizasyonu, katmanlı arkeolojik mirasın (Sohum Kalesi) korunması ve toplumsal hafızanın aktarımı (Zaman Kapsülü) boyutlarıyla çok yönlü bir başarı hikayesidir. Projenin finansal ve lojistik yönetiminde Başkurdistan, Tataristan ve Nijniy Novgorod gibi aktörlerin plaketlerle tescillenen rolleri, Abhazya’nın kalkınma modellerindeki bölgesel diplomasinin gücünü göstermektedir. Ayrıca sivil alan restorasyonuna eş zamanlı olarak stratejik bir ulaştırma yatırımı olan Sohum Havalimanı iştirakinin de dahil edilmesi, başkentin makro-kalkınma hedefleri arasındaki eş güdümü doğrulamaktadır. Sergey Kiriyenko’nun konuşmasında vurguladığı gibi, altyapı çalışmalarının ötesinde alana kültürel bir kimlik kazandırmak adına bir “Sahil Şeridi Direktörlüğü” kurulması, projenin sürdürülebilir turizm ve sosyo-ekonomik kalkınma hedefleriyle tam uyum sağladığını ortaya koymaktadır.
