2019 Abhazya Cumhurbaşkanlığı Seçimlerinin Kronolojisi

Cumartesi, 07 Eylül 2019 17:36

Abhazya, tarihinin en çekişmeli seçimlerinden birini yaşıyor. Bu seçim aynı zamanda, bazı ilklerin yaşandığı bir seçim olarak da tarihteki yerini alacak. Öyle ki, cumhurbaşkanlığı seçimine ilk defa bu kadar çok adayla gidildi, adaylar ilk defa bu kadar birbirine yakın sonuçlarla çıktı sandıktan ve ilk defa % 50 barajı geçilemediği için ikinci tur oylama yapılıyor...

Seçim süreci nasıl başladı, neler yaşandı, bu noktaya nasıl gelindi, yasal olarak olması gereken nedir?

İşte, Abhazya’nın 6. Cumhurbaşkanlığı Seçimleri'nin kronolojik dökümü:

Abhazya Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Raul Hacimba 25 Eylül 2014 tarihinde göreve başlamıştı. Abhazya Anayasası’na göre parlamentonun, yeni cumhurbaşkanlığı seçimleri için 25 Haziran 2019 - 25 Temmuz 2019 arasında bir tarih belirlemesi gerekiyordu.

4 Nisan 2019 -Abhazya Parlamentosu seçim takvimine uygun olarak cumhurbaşkanlığı seçiminin 21 Temmuz 2019 tarihinde yapılmasını kararlaştırdı.

Aynı toplantıda alınan kararla oy verme şekli de değiştirilerek, seçmenin sadece kendi seçtiği adayın karşısındaki kutucuğu işaretlemesi uygun görüldü. Ayrıca oyunu kullanan seçmenin parmağının boyanması uygulaması da kaldırılarak, oy kullandıktan sonra pasaportlara özel bir mühür vurulması kararlaştırıldı.

18 Nisan 2019 - Olası cumhurbaşkanlığı adaylarından milletvekili Aslan Bjaniya zehirlenme şüphesiyle acilen hastaneye kaldırıldı ve durumunun ciddi olduğu bildirildi.

20 Mayıs 2019 - Bjaniya destekçileri cumhurbaşkanlığı seçiminin 2019 sonbaharına ertelenmesi talebiyle bir miting düzenlediler. Olaylar üzerine parlamentoda cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ertelenmesi konusunu görüşmek üzere komisyon kuruldu. Aynı gün parlamento olağanüstü toplandı ve seçim tarihini  değiştirmemek yönünde karar aldı. Bunun üzerine protestocular mitingin süresiz olduğunu açıklayarak sivil itaatsizlik ilan ettiler ve Cumhurbaşkanı Hacimba’nın istifasını istediler. Aynı gece başlattıkları eylemlerle önce başkentin giriş-çıkış karayolunu bir süre trafiğe kapattılar, ertesi gün de şehir içinde toplu taşım araçlarının trafiğe çıkmasını engellediler...

21 Mayıs 2019 - Cumhurbaşkanı Raul Hacimba ve muhalefet temsilcileri biraraya geldi. Yapılan görüşmeler sonunda, seçimlerin daha önce ilan edilen tarihten 1 ay 4 gün daha sonraya ertelenmesi konusunda anlaşmaya varıldı.

Ancak bunun için “Abhazya Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Seçimi Kanunu”nda değişiklik yapılması gerekiyordu. Aynı gün parlamento olağanüstü toplantıya çağrıldı.

22 Mayıs 2019 – Cumhurbaşkanı Hacimba “Abhazya Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Seçimi Kanunu” üzerinde bir değişiklik önerisini parlamentoya sundu, parlamento tasarıyı kabul etti.

28 Mayıs 2019 – Abhazya parlamentosu toplanarak, 30 milletvekilinden 25’inin lehte oyuyla, cumhurbaşkanlığı seçimini 25 Ağustos 2019 tarihine erteleme kararı aldı. 

25 Haziran 2019-  Abhazya Merkez Seçim Kurulu Başkanı Tamaz Gogia, inisiyatif grupları ve siyasi partilerin gösterdiği adayların başvurularını kabul ve kayıt etmeye hazır olduklarını açıkladı. Aday kayıt işlemleri 16 Temmuz 2019 tarihinde sona erecek.

Abhazya Anayasası’na göre; devlet dilini akıcı olarak kullanabilen, 35 yaşından küçük ve 65 yaşından büyük olmayan, oy kullanma yeterliliği ve hakkına sahip, son beş yıldır Abhazya’da daimi olarak ikamet eden her Abhazya vatandaşı cumhurbaşkanlığına aday olabilir.

26 Haziran 2019 – Abhazya Merkez Seçim Kurulu aday kayıt işlemlerine başladı.

Yasaya göre aday kayıt işlemleri seçim tarihinden 40 gün önce sona erer. Bunu izleyen 10 gün içinde Seçim Kurulu belgeleri inceler.

16 Temmuz 2019 – Cumhurbaşkanlığı adaylarının başvurusu sona erdi.

22 Temmuz 2019 - Abhazya Merkez Seçim Kurulu, cumhurbaşkanlığı seçimleri için Abhazya dışında Moskova, Çerkessk ve İstanbul’da sandık kurulacağını duyurdu.

Abhazya'daki cumhurbaşkanlığı seçimleri için oy kullanma işlemleri, 2014 yılında olduğu gibi Abhazya'nın İstanbul'daki temsilcilik binasında açılacak olan 6 no.lu sandıkta yapılacak. Bu durumun Abhazya'nın Türkiye temsilcisi olan Vadim Haraziya’ya bildirildiği açıklandı. Haraziya, seçim sandığı açmak için Abhazya Merkez Seçim Kurulu adına Türk hükümetine resmi bir talepte bulunduklarını, gerekli tüm belgelerin hazırlandığını belirtti.

26 Temmuz 2019- Merkez Seçim Kurulu, cumhurbaşkanlığı seçimleri için 10 adayın adaylığının kesinleştiğini bildirdi. Adayların isimleri, Raul Hacimba, Leonid Dzapşba, Alhas Kutsniya, Şamil Adzınba, Oleg Arşba, Almas Capua, Astamur Tarba, Astamur Kakaliya, Astamur Otırba ve Arthur Ankvab olarak açıklandı. Adaylar cumhurbaşkanı yardımcısı adaylarını da Seçim Kurulu’na bildirdiler.

Abhazya Seçim yasasına göre, cumhurbaşkanlığına aday olan kişi, kendisiyle birlikte bir cumhurbaşkanı yardımcısı adayı da göstermek zorunda.

6 Ağustos 2019 - Abhazya Cumhurbaşkanı Raul Hacimba ve Rusya Federasyonu Devlet  Başkanı Vladimir  Putin, Rusya’nın Soçi şehrinde bir araya geldiler, Abhazya-Rusya ilişkilerinin daha da geliştirilmesi ve sosyo-ekonomik işbirliği konularını görüştüler.

12 Ağustos 2019 - Cumhurbaşkanı adaylarından Astamur Otırba tarafından cumhurbaşkanı yardımcısı adayı olarak gösterilen David Dasania, Seçim Kurulu’na adaylığını geri çektiğini bildirdi. Seçim Kurulu Dasania’nın adaylığını iptal etti.

20 Ağustos 2019 – Abhazya Seçim Kurulu, yeni bir cumhurbaşkanı yardımcısı ismi bildirmediği için, cumhurbaşkanı adayı Astamur Otırba’nın adaylığını iptal etti.

Abhazya Seçim yasasına göre, cumhurbaşkanlığına adayı, kendisiyle birlikte kaydedilmek zorunda olan cumhurbaşkanı yardımcısı adayını, oylama tarihinden en geç beş gün önce belirlemeli. Aksi halde kendi adaylığı da geçerli sayılmaz.

21 Ağustos 2016 – Abhazya Seçim Kurulu, cumhurbaşkanlığı seçimlerini yaklaşık 60 uluslararası gözlemcinin izleyeceğini bildirdi. Bunların arasında ilk kez Almanya ve Çin’den gelen gözlemciler de yer alacak.

- Cumhurbaşkanı adaylarından Oleg Arşba’nın, Gudauta Mgudzırhua köyündeki kampanya merkezi kurşunlandı, olayda ölü ve yaralı olmadığı bildirildi.

23 Ağustos 2016 – Abhazya’nın Türkiye temsilciliği İstanbul’da seçim sandığı kurulmayacağını açıkladı.

Türkiye temsilcisi Vadim Haraziya, yasal tüm prosedürü yerine getirdiklerini, ancak 22 Ağustos’ta seçim kurulu tarafından yasanın ihlal edildiğinin kendisine bildirildiğini söyledi.

Seçim Kurulu ise, İstanbul’da seçim sandığı açılması için her şeyin hazır olduğunu, ancak Türkiye temsilcisinin sandık yerinin İstanbul’dan Sakarya’ya alınması talebini yasal süresi içinde kendilerine bildirmediğini belirtti.

Seçim Kurulu basın sözcüsü, “İstanbul’da seçim bölgesi şu an resmi olarak açık, temsilcilik adresinde sandık açılması için Abhazya’dan gönderilen seçim görevlisi dahil, gerekli olan tüm şartlar hazır durumda” dedi.

24 Ağustos 2019 – Abhazya Cumhurbaşkanlığı seçimleri için oluşturulan uluslararası basın servisi açıldı.

- Abhazya, Rusya ve Donetsk Halk Cumhuriyeti'nden 59 gazetecinin cumhurbaşkanlığı seçiminde çalışmak üzere akredite edildiği bildirildi. 

- Basın merkezinde Seçim Kurulu’nun yaptığı açıklamada, Abhazya’daki 35 seçim bölgesinde yer alan 152 sandık ile Moskova, Çerkesk ve İstanbul’daki 3 merkezde oy verme işleminin gerçekleştirileceği söylendi.

- Seçim Kurulu’na göre, 23 Ağustos 2019 itibariyle seçmen sayısı 118.932 kişi. Bu rakam 2017 parlamento seçimlerinde 133.000 kişiden fazlaydı. Aradaki farkın, pasaport yenilemesi yapmayan vatandaşlardan kaynaklandığı söyleniyor.

Abhazya seçim yasasına göre, seçim gününde 18 yaşından gün almış her Abhazya vatandaşı oy kullanabilir.

2019 Abhazya Cumhurbaşkanlığı seçiminde, pasaportlarını 2016 yılından itibaren verilmeye başlanan yeni tip pasaportlarla değiştiren seçmenler oy kullanabilecek. Eski pasaportlarla sandık başına giden seçmenler oy kullanamayacaklar.

25 Ağustos 2019 – Abhazya’da 35 seçim bölgesinde 152 sandıkta ve yurt dışı temsilciliklerinde oy verme işlemi başladı.

- Oy pusulalarında adayların isimleri ve “Tüm adaylara karşıyım” seçeneği yer alıyor.

- Sabah saat 8.00’de başlayan oy verme işlemi akşam saat 20.00 itibarıyla sona erdi.

- Toplam seçmen sayısının % 50’sinden fazlası sandık başına gittiği için seçimler geçerli sayıldı.

- İstanbul’da seçim sandığı açılmadığı bildirildi.

- Seçim güvenliğini veya sonuçları etkileyebilecek herhangi bir ihlal bildirilmedi.

26 Ağustos 2019 – Sabah saatlerinde seçimin sonucu belli olmaya başladı. İlk verilere göre, mevcut cumhurbaşkanı Raul Hacimba birinci sırada yer alırken, Alhas Kutsniya ikinci, Oleg Arşba ise yarışı, az farkla üçüncü olarak tamamladı. Ancak hiç bir aday ilk turda seçilecek oranda oy alamadı ve seçimler ikinci tura kaldı. Yasaya göre ikinci turda Raul Hacimba ve Alhas Kutsniya micadele edecekler.

- Katılımın % 66,55 olarak gerçekleştiği seçimlerde 86,138 kişi oy kullandı.

- İkinci tur seçimlerin tarihi açıklandı: 8 Eylül 2019

- İkinci turda Moskova ve Çerkesk’de sandık açılacağı, İstanbul’da açılmayacağı bildirildi.

Abhazya Seçim Yasası’na göre ilk turda % 50 oranına kim ulaşırsa seçimi kazanır. Adaylardam hiç biri % 50 oranına ulaşamazsa, en fazla oy alan birinci ve ikinci aday ikinci tura kalırlar. Seçimin geçerli olabilmesi için katılımın en az % 50 oranında olması gerekir.

İkinci tur seçimleri en geç iki hafta içinde yapılır ve en fazla oy alan aday cumhurbaşkanı olarak seçilir. İkinci tur seçimlerinin geçerli olabilmesi için, seçmenlerin en az % 25’inin oy kullanması gerekir.

27 Ağustos 2019 – İlk turun kesin sonuçları açıklandı. Ön verilerin hesaplanmasında küçük bir teknik hata olduğunu, bunun genel durumu değiştirmediğini belirten Seçim Kurulu, düzeltilmiş kesin sonuçları şöyle açıkladı:

Seçime katılım: % 65,18 (82 bin 752 kişi)

Raul Hacimba % 24,83(20 bin 551 oy)

Alhas Kutsniya % 22,91 (18 bin 995 oy)

Oleg Arshba% 22,56 (18 bin 668 oy)

Astamur Tarba % 6,89 (5 bin 703 oy)

Leonid Dzapşba % 5,97 (4 bin 938 oy) 

Şamil Adzınba % 4,32 (3 bin 579 oy)

Almas Copua % 2,12 (1,755 oy)

Arthur Ankvab% 1,7 (1,403 oy)

Astamur Kakaliya% 1,02 (841 oy)

Tüm adaylara karşı % 1,9 (1,666 oy)

Geçersiz oy sayısı 4,693

5 Eylül 2019 – Abhazya Seçim Kurulu ikinci tur seçim sonucunu, basit çoğunluk ilkesine göre belirleneceğini açıkladı. Buna göre, oy pusulasındaki üçüncü seçenek olan “Tüm adaylara karşıyım” seçeneğine verilen oylar, iki adayın ayrı ayrı oylarından daha fazla olursa, seçimin tamamı yenilenecek. İki adayın oyları eşit olursa yine seçimin tamamı yenilenecek.

- İlk tur seçimlerinde üçüncü sırada bulunan Oleg Arşba, ikinci tur için Alhas Kutsniya’yı destekleyeceklerini açıkladı.

Ek:

8 Eylül 2019 - Abhazya Cumhurbaşkanlığı seçiminin 2. turu Abhazya'da 35 merkezde ve 152 merkezde, ayrıca Moskova ve Çerkessk'te yapıldı. 18 yaşıdan gün almış, yeni tip pasaporta sahip tüm Abhazya vatandaşları saat 8.00 - 20.00 arasında sandık başına gidip oylarını kullandılar.

- Seçime katılım, kanunun öngördüğü %25 barajını geçtiği için seçim geçerli sayıldı.

- Gece saatlerinde gelen ön verilere göre, mevcut cumhurbaşkanı Raul Hacimba'nın önde olduğu görüldü.

9 Eylül 2019 - Abhazya Seçim Kurulu kesin olmayan verilere göre Raul Hacimba'nın cumhurbaşkanı olarak seçildiğini onayladı. Seçim Kurulu'na göre 2. tur seçimlerin ön verileri şöyle:

Raul Hacimba: % 47,38 (39 bin 741 oy)

Alkhas Kutsniya: % 46.19 (38 bin 742 oy)

Tüm adaylara karşıyım: 3,154 oy

Geçersiz: 2,246 oy

Seçime katılım oranı % 65,98 (83,884 kişi)

- Seçimi kaybeden Alhas Kutsniya seçimlerin yenilenmesi için 10 Eylül 2019 tarihinde Abhazya Yüksek Mahkemesi'ne başvurma kararı aldı. Kutsniya, seçim kanununun 19. maddesine uygun davranılmadığını iddia ediyor.

Abhazya Seçim Kurulu'nun 19. maddesinin ilgili bölümüne göre; "...Seçmen listelerinde yer alan vatandaşların en az % 25'inin seçimlere katılması halinde, en fazla oy alan aday, kendisi lehine kullanılan oy sayısının kendisine karşı kullanılan oy sayısından fazla olması kaydıyla, seçimi kazanmış sayılır... İkinci oylama sırasında, birden fazla adayın Abhazya Cumhuriyeti cumhurbaşkanı seçilmemesi durumunda, Merkez Seçim Komisyonu Abhazya Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı seçimlerinin tekrarlanmasını ister... (...Избранным считается кандидат, получивший при повторном голосовании наибольшее число голосов избирателей, принявших участие в голосовании, по отношению к другому кандидату, при условии, что число голосов, поданных за кандидата, больше числа голосов, поданных против него, если бы выборах приняли участие не менее 25% граждан, внесенных в списки избирателей... Если при повторном голосовании не один кандидат не был избран президентом Республики Абхазия, Центральная избирательная комиссия назначает повторные выборы президента Республики Абхазия.)"