Kosova ve Abhazya...

Pazartesi, 04 Kasım 2013 20:06

Kosova ve Abhazya Arasında Karşılaştırmalı Analiz (*)

 

ABD, Avrupa Birliği ülkeleri ve Türkiye başta olmak üzere 90 kadar devlet NATO operasyonu ile Sırbistan’dan ayrılan Kosova’yı bağımsız bir devlet olarak tanıyor. Buna karşılık aynı ülkeler çifte standart sergileyerek Abhazya’nın bağımsızlığını tanımıyorlar. Abkhazworld internet sitesinde çıkan bu yazı Abhazya’nın bağımsızlığının tanınması için, Kosova’dan daha fazla neden bulunduğunu yalın bir dille anlatmaktadır.

 

Kosova yakın tarihte kurulmadan önce bir ülke olarak asla var olmamıştır.

Abhazya’nın bağımsız bir ülke olarak binyıllara varan bir geçmişi vardır. Başkenti Sohum, İsa'nın doğumundan 500 yıl önce kurulmuştu ve Dioskurias olarak Antik Yunanlılar tarafından biliniyordu.

(Kosova) tarihsel Sırbistan toprakları içindedir.

(Abhazya) tarihsel olarak (zaman zaman) bağımsız bir bölge (krallık / prenslik) veya  (zaman zaman) komşu Gürcistan’la çeşitli formlarda birlik içinde var olmuştur.

Orta çağlarda Kosova kadim Sırbistan’ın kalbiydi ve bu niteliğiyle Sırbistan'ın tarihinin kilit bir bölgesiydi.

Orta çağlarda, Abhazya bağımsız bir ülkeydi ve Gürcistan ise (Abhazya’ya) komşu ama bağımsız ayrı bir ülkeydi. Abhazya asla 'Gürcistan’ın kalbi' olmadı ya da Gürcistan tarihinde “kilit bir bölge” değildi. Abhazya ve Gürcistan en başından beri, farklı dil ve kültürleri ile ayrı ülkeler olarak var olmuştur. Sadece iki dönemde birlikte var oldular: İlk olarak 1003 den 1323’e bugün Gürcistan olarak anılan ülke, Abhazya Krallığı'nın bir parçası oldu (sanılanın aksine tersi değil); ikinci olarak 1931 yılından 1991 yılına kadarki dönemde, Abhazya Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin bir parçası oldu (Bu dönemde Abhazya ve Gürcistan beraberce SSCB’nin idari yapısı altındaydılar ve Abhazya bağımsız bir Gürcistan’ın parçası değildi).

Kosova Sırbistan'ın bir vilayetiydi, Yugoslavya Federasyonu’nun ayrı bir cumhuriyeti değildi ve geçmişte de hiçbir zaman bağımsız olmamıştı.

Abhazya, Sovyetler Birliği'nin ilk on yılı esnasında (kurucu) Birlik Cumhuriyetlerinden biriydi, ardından Gürcistan'ın en (kötü) ünlü oğlu, Joseph Stalin tarafından Gürcistan S.S. Cumhuriyet’i içinde Özerk Cumhuriyet statüsüne düşürüldü. Sovyet döneminden önce, de Abhazya’nın bağımsız bir ülke olarak uzun bir tarihi vardı.

Kosova: Halkı Arnavutluk’tan yakın bir tarihte göç eden etnik Arnavutlardır. Onlar Kosova’nın yerel (otokton) halkı değildir. Kosovalı Müslümanlar (Arnavutluk göçmenleri) Ortodoks Hıristiyan Sırplar arasında (göçle gelerek) yerleşti.

Abhazya: Etnik Abhazlar, Abhazya topraklarının yerli (otokton) halkıdır. Onlar sadece Abhazya’nın yerlileri değildir, ama Abhazya Abhazların yegane vatanıdır. 1864 sonrası Osmanlı topraklarına yerli (Abhaz) nüfusun kitlesel göç ettirilmesi ertesinde, (çoğunlukla) Ortodoks Abhaz Hıristiyanlar arasında yerleştirilmek için, özellikle komşu Gürcü ili Megrelya'dan gelen göçmenler (Abhazya’ya) yerleştirilmeye başlandı.

Dil: Arnavutça, komşu bağımsız bir devlet olan Arnavutluk Cumhuriyeti’nin dili.

Dil: Abhazca. Abhazya’nın kendi dili vardır.

Kosova'nın bağımsızlığı 1999 tarihli Kosova ile ilgili BM Kararı’na uymuyor. Kosova'nın tek taraflı ilanı ile ters düştüğü ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 10 Haziran 1999 tarihli 1244 sayılı kararı teknik olarak halen yürürlükte ve (ve bu kararda) (Kosova’daki) çatışmalara bulunacak çözümün her zaman Sırbistan'ın toprak bütünlüğüne saygı temelinde olması gerektiği vaaz ediliyor.

Abhazya'nın bağımsızlığı herhangi bir BM kararının konusu olmamıştır ve bu nedenle 26 Ağustos 2008 yılından beri bir tanesi Güvenlik Konseyi daimi üyesi olmak üzere beş BM üyesi devlet tarafından tanınan Abhazya uluslararası kamu hukukuna tabi bir özne olarak (kendisi tarafından)(meşru olarak) yönetilir.

1974 tarihli Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti Anayasası, eski Yugoslavya cumhuriyetleri için bağımsızlık hakkını tanıyordu ancak Federal Cumhuriyeti içindeki bir devlet olmayıp, Sırbistan'ın bir vilayeti olduğu için Kosova'ya bu hakkı vermemişti. Bu durum,  bazı ülkelerin (eski Yugoslavya Cumhuriyetleri) Bosna, Karadağ, Hırvatistan ve Sırbistan’ı (Kosova dahil) bağımsız ülke olarak tanırken, Kosova’yı ayrı tutup tanımamalarının altında yatan nedendir.

 

1977 tarihli Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Anayasası eski SSCB Cumhuriyetleri’ne birlikten ayrılma hakkı vermişti. 7 Nisan 1990 yılında ise bu hakkın kullanılmasını düzenleyen bir yasal düzenleme daha kabul edildi. Bu düzenleme uyarınca SSCB’den ayrılmayı seçen Cumhuriyet’e bağlı özerk cumhuriyetlerin her biri kendi statüsü hakkında kendisi karar verecek, ayrılan Cumhuriyette mi, SSCB sınırları içinde mi kalacağına dair tercihte bulunacaktı. (Örneğin Gürcistan ayrılırsa Abhazya Ö.C. bu tercih hakkına sahip olacaktı) Gürcistan bu yasal düzenlemeyi inkar etme yolunu seçti ve Abhazya halkının kendi kaderini referandum yoluyla kendisinin belirlemesine hiçbir vakit izin vermedi.

(Kosova) Sırbistan'dan bağımsızlığını kazanmasından sonraki süreçte bile Sırbistan merkezi hükümeti tarafından yönetiliyordu.

(Abhazya) Gürcistan bağımsızlığını kazandıktan sonra Gürcistan merkezi hükümeti tarafından asla idare edilmedi.

Kosova’nın kendisine ait kabul ettiği ve Sırbistan’a komşu geniş bir toprak parçasında hiçbir kontrolü yoktur. Yani ülkenin genelinde kontrol sahibi değildir.

Abhazya Cumhuriyeti kendi sınırları içindeki toprakların yüzde yüzü üzerinde tam kontrolü sağlamıştır.

 

(*) http://abkhazworld.com/headlines/702-kosovo-or-abkhazia-contrasts-and-comparisons.html adresli linkten kısaltılarak tercüme edilmiştir.